DI TÍCH PHƯỢNG HOÀNG TRUNG ĐÔ

Suốt chiều dài lịch sử của dân tộc, nhiều biến cố lịch sử trọng đại đã để lại những dấu ấn lịch sử đậm nét, giàu chất sử thi, tạo nên một địa điểm văn hóa du lịch hấp dẫn, thú vị. Núi Dũng Quyết và Phượng Hoàng Trung Đô thời vua Quang Trung ở vùng Bến Thủy, Thành phố Vinh, tỉnh nghệ An là một địa điểm như vậy.

Đền thờ Vua Quang Trung

Núi Dũng Quyết có 4 Chi:Long Thủ (đầu Rồng ), Phượng Dực (cánh phượng ), Kỳ lân ( con mèo ), và Quy Bối (con Rùa). Người xưa gọi địa thế nơi đây là đất tứ linh , bởi có đủ Long, ly, Quy, Phượng. Đỉnh cao nhất cao 101,50m, đỉnh thấp nhất 53,50m.

Sông Vĩnh (Cồn Mộc) bắt nguồn từ dãy núi Đại Huệ, có mười hai khúc quanh co, lững lờ chạy dưới chân núi Kỳ Lân, rồi đổ ra sông Lam nơi ngã ba Hạc.

Dòng sông Lam như một con (Thanh Long ) rồng xanh khổng lồ, chảy từ thượng ngàn về đây uốn mình vòng quanh phía đông nam chân núi Dũng Quyết, tạo nên một khu vực thiên nhiên có phong cảnh đẹp độc đáo được nhân hóa qua quá trình cần cù, gian khổ, đầy sáng tạo và chiến đấu dũng cảm, kiên cường, chịu hi sinh của nhân dân bao đời và đã tạo nên một vùng di tích lịch sử văn hóa tiêu biểu, phong phú về nội dung, đa dạng về thể loại, đậm đà về bản sắc.

Bia tích Phượng Hoàng Trung Đô

Núi Dũng Quyết từ buổi đầu dựng nước và giữ nước đã là vị trí yết hầu trên con đường thiên lý xuyên Việt, trở thành một căn cứ quân sự trọng yếu. Từ đây con người có thể vào Nam ra Bắc, lên ngàn xuống biển, tiến lùi đối với các hướng đều thuận tiện. Thế núi Hồng Lĩnh, núi Dũng Quyết, sông Lam, Cồn Mộc tạo nên những bức tường thành thiên nhiên phòng thủ kiên cố.

Theo quy hoạch xây dựng và phát triển thành phố Vinh hiện nay, khu vực núi Dũng Quyết đang hình thành một công viên lớn có tên gọi là Lâm Viên Dũng Quyết.

Lâm viên Dũng Quyết rộng 156,6 ha, bao gồm cả khu vực núi Dũng Quyết và vùng đất bằng phẳng của phường Trung Đô, phường Bến Thủy. Theo thiết kế đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, toàn bộ khu vực Lâm viên Dũng quyết có 30 hạng mục công trình. Trong đó có những công trình chủ yếu như sau:

Toàn bộ núi Dũng Quyết được xây dựng thành một Lâm Viên, địa hình, địa mạo đa dạng, phong phú được tận dụng tối đa với những con đường nhỏ, yên tĩnh, tạo điều kiện cho các du khách có thể đến bất kỳ nơi nào trên núi, thư giãn, hít thở không khí trong lành, rồi ngắm nhìn một vùng non nước hùng vĩ, hữu tình, đã được nhân cách hóa qua quá trình lao động và chiến đấu trở thành môi trường văn hóa du lịch sinh động, kỳ thú.

Tại đỉnh cao nhất của núi Dũng Quyết được xây dựng thành khu vực cột cờ.Trên cột tháp cao chót vót có một lá cờ Tổ quốc rộng lớn, ngày đêm phất phới tung bay trong gió, khách bộ hành đi cách hàng chục km đã nhìn thấy khá rõ. ở đây có lầu ngắm cảnh, có quán nghênh phong, có sa bàn Phượng Hoàng Trung Đô của vua Quang Trung và mô hình tổng thể khu vực lâm viên Dũng Quyết, có quán cà phê, có nước giải khát luôn luôn đáp ứng nhu cầu của du khách.

Để tưởng nhớ người anh hùng áo vải Quang Trung - Nguyễn Huệ đã có công với Đất nước, dân tộc, Tỉnh và Thành phố đang cho xây dựng tại đỉnh núi cao nhất Đền thờ Quang Trung với quy mô hoành tráng, xứng đáng là công trình thế kỷ. Công trình Đền thờ gồm có 3 cung chính: Tiền tế, trung tế, hậu cung cùng hai nhà tả vu, hữu vu. Vật liệu xây dựng chủ yếu bằng gỗ quý và các vật liệu truyền thống. Toàn bộ khu đền thờ nhìn về hướng nam, nhìn xuống dòng sông Lam và sông Vĩnh uốn mình dưới chân núi Hồng Lĩnh và những cánh đồng xanh ngút mắt. Có thể nói trong tương lai đây sẽ trở thành một điểm du lịch tâm linh đầy tiểm năng. Trên đỉnh cao về phía Đông Bắc được dựng tượng Uy Minh Vương Lý Nhật Quang. Cao điểm phía Đông Nam là nơi đặt khu ga đầu cáp treo vượt Lam Giang sang quần sơn Hồng Lĩnh. Phía đông núi, có vách đá cao dựng đứng tới gần 100m là nơi tổ chức các các loại thể thao leo núi.

Nội dung Bia dẫn tích

Khu vực dưới chân núi Dũng Quyết, nơi có dóng sông Lam uốn khúc chăy quanh được bố trí thành khu vui chơi. Tại đây sẽ khai thác các trò vui chơi giải trí mang đậm màu sắc dân tộc và điều khiển bằng kỹ thuật hiện đại như các đu quay cho thanh thiếu niên, khu võ thuật, chọi gà, các môn thể thao như cờ tướng, tennis, bóng rổ, bóng chuyền, nơi biểu diễn âm nhạc, trò chơi điện tử, phim ảnh hiện đại, thủy cung, rối nước, cầu trượt nước. Trên mé sông Lam bố trí một khu nhà nghỉ nhỏ trên mặt nước, nhà thuyền để di chơi thuyền trên sông Lam và các tua du lịch Xuân Hải, Cửa Lò, hòn Ngư, Hòn Mê, hoặc ngược dòng Lam lên miền tây xứ nghệ. Trong khu nhà nghỉ trên mặt nước, du khách có thể thưởng thức các làn điệu dân ca ví đò đưa, hát dặm, hát phường vải... cùng thưởng thức các món ăn đặc sản dân tộc, đặc sản vùng quê xứ Nghệ. Trong lòng núi Dũng Quyết, nơi có những hầm ngầm của nhà máy gỗ, nhà máy Điện tránh máy bay hồi chống Mỹ cũng được xây dựng thành nơi tái hiện các trận đánh máy bay của quan và dân Bến Thủy anh hùng, hoặc dựng lại bằng phim ảnh các tích truyện truyền ký mang đậm đà bản sắc xứ Nghệ. Tại khu vực Bến Thủy có các khách sạn cao tầng với tiện nghi sinh hoạt hiện đại phục vụ nhu cầu của du khách và trung tâm điều hành sẽ mọc lên làm cho diện mạo của Lâm Viên Dũng Quyết càng thêm sầm uất và sôi động.

Trong một tương lai không xa nữa, trong xu thế phát triển của ngành văn hóa du lịch, khu di tích Phượng hoàng Trung Đô và Lâm Viên Dũng Quyết sẽ được hoàn thiện sẵn sàng chào đón du khách trong và ngoài nước đến thưởng ngọan khi về với thành phố Vinh thân yêu- trung tâm của tỉnh Nghệ An, quê hương của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Giả thuyết về lăng Quang Trung ở thành Phượng Hoàng

Giả thuyết về lăng Quang Trung ở thành Phượng Hoàng
Có nhiều khả năng trước khi mất, Quang Trung đã di chúc lại về việc đưa thi hài của mình về Nghệ An mà cụ thể là gần Phượng Hoàng Trung Đô, kinh đô mới mà ông đã chọn và lúc nào cũng tha thiết được chuyển đô về đó.

Có nhiều khả năng trước khi mất, Quang Trung đã di chúc lại về việc đưa thi hài của mình về Nghệ An mà cụ thể  là gần Phượng Hoàng Trung Đô, kinh đô mới mà  ông đã chọn và lúc nào cũng tha thiết được chuyển đô về đó.

Bản đồ Phượng Hoàng Trung Đô do Phan Duy Kha biên vẽ lại từ ảnh hàng không.

Những giả thuyết chưa thuyết phục

Chúng ta biết rằng, trước khi từ trần, Quang Trung có cho gọi Trần Quang Diệu, lúc này đang làm Trấn thủ Nghệ An về  Phú Xuân để dặn dò: "Bọn ngươi nên giúp rập Thái tử sớm thiên đến Vĩnh Đô để khống chế thiên hạ. Không thế thì quân của Gia Định lại, bọn ngươi chết không có chỗ chôn đâu" (theo Đại Nam chính biên liệt truyện, sơ tập, quyển 30).

Trong hình dung của Quang Trung (trước khi mất) thì Phú Xuân sẽ là cựu đô, trong ngày một ngày hai, kinh đô mới sẽ là Trung Đô. Có lẽ nào Quang Trung không thấy trước, sau khi cả triều đình thiên đô ra Nghệ An sẽ để lại ngôi lăng của mình trơ trọi ở Phú Xuân không người chăm sóc?

Chúng ta lâu nay cứ cả tin vào mấy dòng ghi chép rất chung chung (vì không biết cụ thể) về việc an táng Quang Trung của các sử gia nhà Nguyễn: "táng ở phía nam sông Hương" rồi chỉ đi tìm theo hướng đó. Những giả thuyết về cung điện Đan Dương của Nguyễn Đắc Xuân, lăng Ba Vành của Trần Viết Điền, rồi núi Kim Phụng, núi Ngọc Trản... nhưng xem ra tất cả đều chưa đủ sức thuyết phục.

Giả thuyết là lăng Quang Trung ở Bình Thuận cũng khó có thể chấp nhận. Vì trước khi Quang Trung mất, vùng Bình Khang, Bình Thuận đang là đất tranh chấp, đến khi Quang Trung mất thì đã về tay Gia Long rồi, làm sao có  thể táng Quang Trung ở đó được? Vả lại từ Phú Xuân vào Bình Thuận phải qua Quy Nhơn, vùng đất của Thái Đức Hoàng Đế cai quản. Mà lúc này triều đình Quang Toản và triều đình Nguyễn Nhạc đang mâu thuẫn làm sao mà đi qua đó được (Nguyễn Nhạc ra Phú Xuân dự đám tang Quang Trung và bị chặn lại ở địa đầu Quảng Ngãi). 

Hướng tìm mới?

Gần đây, một số người có khả năng đặc biệt khẳng định thi hài Quang Trung ở dưới một hang sâu ở núi Mũi Rồng. Thậm chí có người còn nhìn thấy "vua đang nằm giữa một cung điện dưới độ sâu 17,2m!"

Tuy chưa có căn cứ nhưng cũng có tính chất gợi mở cho những hướng tìm tòi nghiên cứu sau này. Hang đá ở Mũi Rồng có liên quan gì đến đền Rồng và đền Rồng có liên quan gì đến Lầu Rồng ba tầng của Phượng Hoàng Trung Đô xưa, những câu hỏi đang rất cần lời giải. Và liệu những di tích về Quang Trung ở Phượng Hoàng Trung Đô có liên quan gì đến bốn cặp câu đối khóc vua Quang Trung được phát hiện vào năm 1998 ở Nghệ An:

- Vâng mệnh trời, giúp nước Việt da vàng, công tích chói ngời, sấm giăng chớp giật, trong giờ phút mong manh thấy rõ uy lực của đấng anh hùng.

Nương mây trắng đến chốn quê  vua, trong chơi vơi, từ ngõ hẻm đến hang cùng , không hề kêu gọi mà ai nấy đều mến mộ.

- Quá đỗi rối ren! Công cuộc phòng vệ đất nước mới vừa xong, thì bỗng chốc vị thần đã về cõi mặt trời mặt trăng, ánh sáng gom tụ nơi đền đài, từ bấy giấc mộng ngàn năm quanh quẩn đâu đây.

Chao ôi buồn thảm! Cái râu rồng không bao giờ quay lại, tuy vậy ơn cứu vớt sinh linh còn đó, mưu đồ xây dựng lại đất nước thịnh trị lâu dài thì không thể nữa rồi.

(Trích văn bản chữ Hán Tây triều Quang Trung quân án giá do Nguyễn Nhân Lục phát hiện, Vũ Ngọc Liễn dịch).

Nếu không ở nơi có lăng mộ đền đài Quang Trung sao có những câu đối cảm động như thế.

Muốn trả lời được những điều nghi vấn đó, cần phải đầu tư nghiên cứu khảo sát công phu. Và Nghệ An, Phượng Hoàng Trung Đô hứa hẹn sẽ đem lại nhiều điều mới mẻ, hấp dẫn