Đặc Sản Bến Tre

A. BẾN TRE _XỨ DỪA QUÊ TÔI

Bến Tre biển cá sông tôm,
Ba Tri muối mặn, Giồng Trôm lúa vàng
Bến Tre gái đẹp thật thà,
Nói năng nhỏ nhẹ mặn mà có duyên.
Bến Tre giàu mía Mỏ Cày,
Giàu nghêu Thạnh Phú, giàu xoài Cái Mơn.
Bến Tre nhiều gái chưa chồng,
Không tin xuống chợ Mỹ Lồng mà coi.
Bến Tre nước ngọt lắm dừa,
Ruộng vườn mầu mỡ, biển thừa cá tôm.
Sầu riêng, măng cụt Cái Mơn,
Nghêu sò Cồn Lợi, thuốc ngon Mỏ Cày.
Mắm bày ven bãi Giồng Khoai,
Bà Hiền, Tân Thủy hằng hà cá tôm.
Đồng Bến Tre nhiều bưng, nhiều lác
Đường về Ba Vát nặng trĩu sầu riêng
Anh ra đi đã bốn năm liền
Sao không trở lại kết bạn hiền với em. *
Kẹo Mỏ Cày năm đồng một ký,
Đường Giồng Trôm một ký năm đồng.
Em đi buôn mong kiếm tấm chồng,
Để đêm năm canh, con gà gáy sáng,
Chốn cô phòng đỡ lẻ loi.

Là con dân của vùng đất anh hùng, cái nôi của đồng khởi, Bến Tre, khi đã đi xa,, đọng lại trong mỗi người con chúng tôi những hình ảnh về làng quê, giếng nước, luỹ tre, đồng lúa, con cá con tôm..

Bến Tre nước ngọt lắm dừa
Ruộng vườn màu mỡ, biển thừa cá tôm
Sầu riêng, măng cụt Cái Mơn
Nghêu sò Cồn Lợi, thuốc ngon Mỏ Cày
Xoài chua, cam ngọt Ba Lai
Bắp thì chợ giữa, giồng khoai Mỹ Hòa
Mắm, bần ven đất phù sa
Bà Hiền, Tân Thủy hằng hà cá tôm
Quýt đường, vú sữa ngổn ngang,
Dừa xanh Sóc Sãi, tơ vàng Ba Tri
Xẻo Sâu cau tốt ai bì
Lúa vàng Thạnh Phú, khoai mì Thạnh Phong
Muối khô ở Gảnh mặn nồng
Giồng Trôm, Phong Nẫm dưa đồng giăng giăng.
Bến Tre trai lịch, gái thanh
Nói năng duyên dáng, ai nhìn cũng ưa.

Từ ngàn xưa, dừa đã làm “bạn” cùng chơi khi còn nhỏ, chụm thêm hồng bếp lửa nấu nồi cơm, những dòng nước mát ngọt cho qua cơn khát, cái bóng mát mỗi khi giấc ngủ trưa kéo về, cảm giác được đong đưa cánh võng dưới tán dừa chỉ có thể là cảm nhận, không từ ngữ nào có thể diễn tả được. Đến ngày hôm nay, dừa còn làm giàu thêm vùng đất này bởi những đồ thủ công mỹ nghệ được làm từ dừa, đưa Bến Tre vươn ra tầm cao mới.
B. CÁC MÓN ĂN LÀM TỪ DỪA
Cư dân xứ dừa Bến Tre cư trú trong một hệ sinh thái đặc biệt: có rất nhiều sông rạch với nhiều nguồn lợi thủy hải sản tự nhiên phong phú, với nhiều sản vật tự nhiên vốn chỉ có trong rừng dừa. Và Có thể nói cách ăn của người Bến Tre mang sắc thái chung của lối ăn dân dã của cư dân miền Tây Nam bộ: ăn nhiều tôm cá và các thủy hải sản tự nhiên, tận dụng nhiều loại rau thiên nhiên có sẵn trong môi trường.
Tuy vậy, cách ăn của người Bến Tre vẫn mang một sắc thái rất riêng. Chuột dừa, một loài vật chuyên phá hại dừa nhưng lại là một món ăn được ưa chuộng. Dưới những mương rạch của rừng dừa còn có nhiều loài tôm cá đặc biệt như cá bống dừa, cua, tôm càng xanh, tép, hến và nhiều loại thủy sản khác. Trong hệ sinh thái rừng dừa còn có loài ong ruồi chuyên lấy mật từ hoa dừa, các loài rắn, rùa, cua đinh, kỳ đà, rắn mối… cũng góp phần làm cho nguồn thực phẩm của người Bến Tre thêm phong phú. Dưới đất trồng dừa còn có nấm mối, các loài rau tự nhiên mọc xen lẫn. Những hệ động thực vật đa dạng trong rừng dừa cũng là thành phần của một số món ăn, đồ uống đặc sắc của người Bến Tre bao đời nay.
Đặc biệt, trong rất nhiều món ăn của người xứ dừa luôn có mặt các dạng nguyên liệu từ cây dừa. Ngày thường cũng như ngày giỗ chạp, lễ, tết, những món “đặc sản” dùng để đãi bạn bè, người thân hay thực khách bốn phương đều không thể thiếu nguyên liệu dừa. Có thể nói qua bao đời vừa tích lũy kinh nghiệm, vừa biến tấu, sáng tạo đến độ nhuần nhuyễn, tài tình người Bến Tre đã biết khai thác các nguồn sản vật đặc trưng đó để sáng tạo các món ăn, kiểu ăn độc đáo của riêng mình. 

Nguyên liệu dừa sử dụng trong các món ăn có thể chia 4 nhóm như sau:
1/ Nhóm cho nước cốt trực tiếp vào trong thức ăn khi nấu: cháo dừa, tép rang dừa, mắm kho dừa, khô cá biển kho nước cốt dừa, tương hột kho nước cốt dừa, ốc len xào dừa, nghêu luộc nước cốt dừa, các loại chè khoai, chè đỗ, bánh tét.

(Ảnh: bánh tét)
2/ Nhóm dùng nước cốt đã nấu chín với bột cho sánh lại để ăn kèm với chuối nướng, bánh bò, bánh cục…

(Ảnh: bánh bò)
3/ Nhóm dùng nước dừa tươi để nấu như cơm dừa, tiềm, thịt kho tàu…

(Ảnh: thịt kho nước dừa)
4/ Nhóm dùng cùi dừa nạo thành sợi hay nạo nhuyễn để trộn với các nguyên liệu khác như bánh ít, bánh dừa, cốm dẹp, mứt dừa…

(Ảnh: mứt dừa)
Các món ăn được chế biến từ những sản vật trong hệ sinh thái rừng dừa – sông nước có thể chia làm 3 nhóm:
1/ Nhóm động vật: chuột dừa, cúm núm quay nước dừa; rắn mối nấu cháo đậu xanh hay xào sả ớt; rắn nước bằm xúc bánh tráng; rắn bông súng hầm sả, nước dừa; ong vò vẽ non nấu cháo đậu xanh; ong vò vẽ già chiên giòn; dơi quạ quay chảo; dơi sen luộc chấm muối tiêu chanh; ếch xào lá cách.

(Ảnh: chuột dừa nướng)
2/ Nhóm thủy hải sản: cá bống dừa kho nước cốt, cá lòng tong chiên, cá lóc nướng trui, tôm càng xanh luộc nước dừa…

(Ảnh: cá bống kho)
3/ Nhóm thực vật: nấm mối nướng, nấm mối xào lá cách, củ hủ dừa hầm giò heo…

(Ảnh: củ hủ dừa hầm giò heo)

Qua một số món ăn đã nêu ta thấy cư dân xứ dừa đã vận dụng một cách tinh tế, khéo léo và hợp lý những sản vật, nguyên liệu sẵn có để chế biến thành những món ăn độc đáo, mang hương vị riêng, trở thành đặc sản của quê dừa. Văn hóa ẩm thực Bến Tre gắn liền với cây dừa, không thể tách rời, người ta thường có cách nói ví von “người Bến Tre lớn lên với hai dòng sữa: sữa mẹ yêu thương và sữa dừa quê hương”.
Trên đây là bài viết mà tôi đã sưu tầm về mảnh đất Xứ dừa Bến Tre_Quê hương của tôi. Có thể nhiều người đọc sẽ cho là tôi đã quá PR cho vùng quê Đồng khởi quê mình, nhưng nếu một ai đó không tin thì hãy một lần về với nơi đây để có thể cảm nhận được hết những nội dung trong bài này. (Nếu cần người hướng dẫn viên du lịch thì tôi xin sẵn sàng tình nguyện giúp mọi người khám phá!)

Đặc Sản Con Bò Rầy

Về miền Tây ăn 'đặc sản rợn người'

Ông chủ nhà bê chiếc rổ nhỏ, bên trong lúc nhúc những con côn trùng màu nâu đỏ, hào hứng: “Đây là món đặc sản chỉ có ở vùng biên này”. Các vị khách lắc đầu ghê sợ, cứ tưởng tượng cảnh những con côn trùng kia loe ngoe trong miệng...

Vùng Bảy Núi (An Giang) từ lâu đã nổi tiếng với những rắn, rết, bọ cạp, … nay “khai sinh” một đặc sản mới: bọ rầy. Loài côn trùng mới nhìn đã không ít người lợm giọng đã trở thành nguồn cảm hứng ẩm thực của nhiều người.

Đệ nhất khoái khẩu

Anh Trần Văn Ly, một cư dân xã biên giới An Nông, huyện Tịnh Biên, An Giang bê chiếc rổ nhỏ, bên trong lúc nhúc một loại côn trùng màu đỏ thẫm, xởi lởi: “Đây là bọ rầy, đặc sản chỉ vùng biên này mới có, ăn vào là nghiện ngay”. Vài vị khách lén nhăn mặt, không giấu được sự ghê sợ.

Bọ rầy có hình dạng giống bọ hung, to cỡ ngón tay cái, màu mâu cánh gián, thân ngắn, có cánh, đầu và bộ chân rất cứng nhưng thân mềm và tròn. Anh Ly thấy các vị khách không ai hưởng ứng thì cười sặc sụa: “Ai lần đầu nghe cũng ớn vậy cả. Ăn rồi mới thấm thía”. Nói rồi anh bắt đầu nhóm bếp để chế biến món đặc sản mà theo anh là có một không hai ở miền biên này.

Anh vốc từng vốc bọ rầy, cho vào nước rửa, ngắt bỏ cánh, chân, bỏ đuôi, rút ruột rồi cho vào chảo chiên giòn. “Bọ rầy chế biến đơn giản, không mất nhiều công mà rất tươi ngon”- anh Ly vừa nói vừa bỏ đám bọ rầy vào chảo dầu đang sôi. Không lâu sau, một mùi thơm nức bốc lên, quấn quít các vị khách. Một vài người đã bắt đầu háo hức và thèm thuồng.

Sau khoảng mười phút, món đặc sản đã sẵn sàng, những chú bọ rầy tròn căng, vàng ươm nằm trên đĩa cùng vài lát cà chua, xà lách. Ông chủ bắt đầu rót rượu mời. Thực khách có vẻ không còn đủ kiên nhẫn, vội vàng thưởng thức. Bọ rầy có mùi thịt rất thơm, dai và bùi. Những con bọ rầy được cho lên miệng, cắn ngập răng, bên trong lớp vỏ giòn khấc là vị thịt béo ngậy, thơm ngọt, vị ngon lan tỏa khắp khoang miệng.

Đặc sản bọ rầy chiên chấm muối tiêu chanh

“Bọ rầy chiên chỉ cần ăn kèm với muối tiêu chanh, vài xị đế coi như đã là thượng đế”, anh Ly cười khoái trá trước sự trầm trồ của khách. “Bọ rầy có hàng loạt cách chế biến, cách nào cũng ngon. Dân bọn tui vẫn gọi là đệ nhất khoái khẩu vùng biên đó”- anh tự hào.

Thì ra bọ rầy chiên chỉ là khúc dạo đầu, phần tinh túy nhất của đặc sản này hãy còn ở phía trước. Ông chủ hí hửng khoe về món “bọ rầy nhồi” đang thịnh hành khắp miệt. Bọ rầy làm sạch, bỏ ruột, nhét vào bụng một hạt đậu phộng hoặc một miếng thịt bò nhỏ, sau đó xâu thành chuỗi đem chiên hoặc nướng. Người ăn cầm từng xâu thưởng thức, tự cảm nhận vị ngon khó tả.

Đúng là càng ăn càng nghiện, càng thèm. Chả thế mà ông chủ lém lỉnh khẳng định chắc nịch rằng món bọ rầy này đang chễm chệ trong thực đơn của nhiều nhà hàng khách sạn khắp miền Tây!

Xuất ngoại để bắt bọ rầy

Bọ rầy bắt đầu xuất hiện vào tháng đầu tiên của mùa mưa ở Nam bộ. Sau những cơn nắng chảy người miền biên, đất đồng khô khát, nứt nẻ, những cơn mưa đầu tiên ngấm vào đất chan hòa như dòng sữa ngọt, cây cỏ bắt đầu đâm thủng lớp đất khô vươn lên tìm nguồn sống. Đó cũng là mùa đuông đất sinh sôi nảy nở. Đuông đất sống trong lòng đất nhưng mưa xuống là chui lên trở thành bọ rầy.

Bọ rầy sống chủ yếu trên xoài, mít, đào và ăn các loại lá cây. Loài côn trùng này tập trung nhiều ở các xã An Nông, An Phú và thị trấn Tịnh Biên (huyện Tịnh Biên, An Giang). Vì vậy, ở những nơi này, có hàng trăm người hành nghề đánh bắt bọ rầy.

“Trước đây, người ta bắt bọ rầy chủ yếu vì chúng phá hoại cậy cối, nay thì nó là nghề vì mang lại thu nhập đáng kể”- ông Nguyễn Văn Ba, nông dân ở xã An Phú có thâm niên nhiều năm đánh bắt bọ rầy cho biết. Để bắt được loài bọ này, người ta thường nhặt phân bò, phân trâu khô đốt cho khói tỏa lên trời. Chỉ một lúc, chúng ngửi mùi bay đến, vần vũ trong đám khói, người bắt chỉ cần cầm chổi huơ đập chúng rớt xuống đất, bắt bỏ vào giỏ.

Buôn bán bọ rầy ở chợ biên giới Tịnh Biên (An Giang) trở thành nghề cho thu nhập cao của nhiều nông dân

Ban đêm, việc bắt bọ rầy đơn giản hơn, người ta đặt những chiếc đèn măng sông sáng dưới đất rồi leo lên các tán cây rung mạnh, bọ rầy bay tứ tán nhưng sẽ tập trung lại ở chỗ có ánh sáng, người khác đứng dưới chỉ việc bắt bỏ vào giỏ.

“Một người mỗi đêm bắt được khoảng 5kg bọ rầy. Tính cả tháng có bọ rầy, nông dân bọn tui có một khoản thu nhập đáng kể mà công việc lại nhẹ nhàng”- ông Ba hồ hởi. Nhờ nghề đánh bắt bọ rầy mà nhiều nhà có thêm thu nhập. Nhu cầu bọ rầy ngày một lớn nên ở quê ông nhiều người đang tính sang tận Campuchia để săn loại côn trùng này.

Thị trấn Tịnh Biên (An Giang) giáp giới với Campuchia có chợ Tịnh Biên là nơi giao thương của dân cư hai nước Việt - Campuchia. Chợ này còn nổi tiếng là nơi “tập kết” của những loại đặc sản như: dế, bọ cạp, rắn rết, chuột… từ lâu nức tiếng xa gần. Bên ngoài chợ thường có cả một hàng dài những người phụ nữ với thau chậu hoặc lồng lưới đứng sát nhau la liệt những loại “đặc sản” rợn người. Non chục chị em với những chậu nhỏ đựng đầy loại côn trùng đỏ thẫm, đích thị là bọ rầy đặc sản.

“Bọ rầy đang được ưa chuộng nên cũng dễ buôn bán”- chị Nguyễn Thị Lan, một người có thâm niên hành nghề tại chợ Tịnh Biên cho biết. “Không chỉ người vùng biên, người các tỉnh khác thậm chí là du khách nước ngoài càng đổ về đây tìm mua loại đặc sản này”- chị Lan khẳng định. Mỗi ngày chợ này “xuất” không dưới 60 ngàn con bọ rầy, giá mỗi con khoảng 300 đồng hoặc 15 ngàn đồng/kg. Có lúc du khách đổ về nườm nượp, bọ rầy lên giá từ 3 đến 5 lần mà không có hàng để bán. Nghề buôn bọ rầy vì thế là nghề nghiêm túc, cho thu nhập cao của nhiều chị em vùng biên giới.